In het hart van Oud-Mathenesse, tussen de bakstenen flats en geparkeerde auto’s, ligt een kleine oase van rust: de Buurttuin Oud-Mathenesse. Waar ooit een versteend pleintje lag, groeit nu groen, ontstaan uit een simpel verlangen van buurtbewoner Nikolas Kühn.
Van balkon van twee meter naar groene droom
Toen Nikolas in 2019 vanuit Duitsland naar Rotterdam verhuisde, had hij niet kunnen vermoeden dat hij een van de drijvende krachten achter de vergroening van zijn wijk zou worden. Met een achtergrond als wetenschappelijk onderzoeker genetica in het Erasmus MC, lag zijn focus eerder op DNA dan op dahlia’s. Maar zijn kleine balkon van twee vierkante meter liet zijn verlangen naar groen niet los: “Ik wilde gewoon mijn eigen eten verbouwen,” vertelt hij.
Dat persoonlijke verlangen groeide uit tot een collectieve missie. Samen met buurtgenoot Oksana Savcuk nam hij het initiatief om een versteend pleintje om te toveren tot een buurttuin. Zonder ervaring, maar met een gezonde dosis nieuwsgierigheid en doorzettingsvermogen. Inmiddels is de tuin uitgegroeid tot een levendige ontmoetingsplek waar planten, mensen en ideeën bloeien.
Een buurttuin als kloppend hart van de wijk
Sinds 2021 onderhoudt Nikolas met een vaste groep bewoners de tuin. Wat begon als een klein experiment, is uitgegroeid tot een symbool van buurtkracht. Dankzij de werkgroep Groen en de samenwerking met de Groene Hub, de wijkmanager en gemeente, wordt de stem van bewoners steeds vaker gehoord in grotere wijkplannen.
De buurttuin is inmiddels uitgegroeid tot een voorbeeldproject in de wijk. Met Europese subsidie werken ze samen met andere initiatieven in een zogenoemde Groene Hub, en organiseren ze lentefeesten, workshops en weggeefacties. Zo leren buurtbewoners hoe leuk en simpel het is om iets groens te doen – ook zonder groene vingers en wordt vergroening in Oud-Mathenesse steeds meer een gezamenlijke beweging.
Van frustratie tot voldoening
Maar eerlijk is eerlijk: het is niet alleen harpjes en engeltejs. De praktijk is soms taai. Zo heeft de buurttuin, vier jaar na de start, nog steeds geen vast waterpunt. “We gebruiken nu de kraan van de buurtsuper,” vertelt Nikolas. “We hebben aangeboden dat eigenaresse onze kruiden mag plukken voor haar gerechten. Dat is de charme van samenwerking.”
Toch vormen bureaucratie en trage besluitvorming een grote uitdaging. “Er wordt vaak gezegd wat níet mag, in plaats van mee te denken over wat wél kan,” zegt hij. “Het duurt maanden of jaren om iets geregeld te krijgen, en vaak weet niemand precies wie waarover gaat.” Dankzij de inzet van de gemeentelijke landschapsarchitect kon recent eindelijk binnenkort een ondergrondse regenwateropvang worden gerealiseerd – een stap vooruit.
Niet alles groeit vanzelf
Natuurlijk is het niet altijd even idyllisch. Er is zwerfafval (veel), bureaucratie (nog meer), en het waterpunt dat na vier jaar nog steeds niet geregeld is. “Soms lijkt het alsof instanties vooral weten wat er níet kan,” zegt hij. “Dan wordt iets afgewezen zonder alternatief. En als je dan wél aanpast, blijkt er weer iets anders mis te zijn.”
Zijn frustratie is voelbaar, maar zijn geloof in samenwerking blijft overeind. “Mijn advies is: kom gewoon eens langs. Met een kop koffie in plaats van een online formulier. Dan zie je wat hier leeft en kunnen we samen wellicht bedenken hoe simpel sommige oplossingen kunnen zijn.”
Gelukkig zijn er ook ambtenaren en wijknetwerkers die wél meedenken. Zoals Mieke de Leeuw en Esther van Harskamp. Dankzij hen zit Nikolas aan tafel bij de gemeente en Eneco en wordt de stem van bewoners steeds beter gehoord. En er is goed nieuws: binnenkort komt er een ondergrondse wateropvang van regenwater, samen met een landschapsarchitect van de gemeente.
“Zo zie je maar,” zegt hij met een glimlach. “Als we echt samenwerken, lukt er veel meer dan je denkt.”
Wederkerigheid en verbinding
De buurttuin is inmiddels een plek waar wederkerigheid centraal staat. Een kleine groene oase midden in de wijk. Een plek waar mensen samenkomen, koffie drinken, even ademhalen. Waar de eigenaresse van buurtsuper kruiden plukt voor haar gerechten – als dank voor het gebruik van haar buitenkraan. “Dat vind ik het mooiste,” zegt Nikolas. “Die kleine vormen van wederkerigheid. Dat je iets deelt, omdat het van jullie allemaal is.”
Ook met stadsverwarmer en circulaire kwartiermaker Nazanin Hedayati werkt Nikolas samen aan een weggeefkast, zodat afgedankte spullen een tweede leven krijgen in plaats van op straat te belanden.
“Wat mij echt drijft,” zegt hij, “is het moment waarop mensen trots zijn op wat we samen hebben gemaakt. Als iemand zegt: ‘Wat mooi dat dit hier nu is’, dan weet ik weer waarom ik dit doe.”
Een tuin die groeit, en een gemeenschap die meegroeit
Nieuwe vaste vrijwilligers werven blijft lastig: veel bewoners hebben drukke levens. Ze willen best één keer helpen, maar wekelijks is lastig. Toch blijft Nikolas niet bij de pakken neerzitten. Met creatieve ideeën, zoals een bord bij de tuin waarop staat dat dit een initiatief van buurtbewoners is, hoopt hij anderen te inspireren om ook in actie te komen. “Als mensen zien wat mogelijk is, gaan ze zelf ook nadenken over wat zij kunnen doen,” vertelt hij.
Wat hem helpt om vol te houden? De steun van de wijknetwerkers, inspirerende ontmoetingen bij de Groene Connectie, en de voldoening van betaalde workshops waarin hij anderen leert over buurtvergroening.
Stadsverwarmers die het verschil maken
Nikolas noemt zelf ook een aantal mensen die hem inspireren en ondersteunen in zijn missie. Wijkmanager Mieke de Leeuw en wijknetwerker Esther van Harskamp: zij zorgen ervoor dat de stem van bewoners echt wordt meegenomen in gemeentelijke plannen. Maar ook de Janine van Druten en Merel van Tellingen van Stichting Mathenesse Aan De Maas. Oksana Savcuk: mede-oprichter van de buurttuin en inmiddels actief als coördinator bij het Oekraïnehuis op Zuid. Haar betrokkenheid in de beginfase was onmisbaar. Samen vormen zij een netwerk van stadsverwarmers dat de stad letterlijk en figuurlijk groener en warmer maakt.
De les van Nikolas: 1 + 1 = 3
Samenwerken helpt enorm. Neem ons serieus als buurtinitiatief en wordt enthousiast van ons. Laat een buurtinitiatief niet alleen een aanvraag op papier zijn wat je toezegd of afwijst. En ons laat niet vastlopen in bureaucratie. Kom lekker langs. Laten we samen een uurtje zitten en samen ontdekken wat de oplossing is. Neem ons mee in wat wel en niet kan. Hoe kunnen we het wel goed doen en laten we in een keer alle juiste koppies bij elkaar zetten. Zodat het snel voor elkaar is Dan kunnen we met elkaar snel een plan maken en schakelen. Dan krijg je co-creatie en maken we er 1+1=3 van. Dat inspireert voor iedereen. Zowel ambtenaar, de professional bij een Eneco als buurtbewoners.. We zijn allemaal druk. Laten we onze tijd en energie effectief benutten. Dat kunnen we onze energie en tijd dan geven aan de buurt én de stad nog groener maken, verwarmen én versterken.
Kortom: stadsverwarmen begint niet bij beleid, maar bij betrokkenheid. Van zowel bewoners als ambtenaren en beleidsmakers. Zijn buurttuin is daar het levende bewijs van: een plek waar stenen veranderden in bloemen, maar vooral waar mensen veranderden in betrokken buurtgenoten. Of zoals Nikolas het zelf zou zeggen: “Je hoeft niet te wachten tot de wereld groener wordt. Je kunt gewoon beginnen – desnoods op een balkon van twee vierkante meter.”
Meer ontdekken over Buurttuin Oud-Mathenesse volg hun Instagram kanaal: https://www.instagram.com/buurttuinoudmathenesse/ of hun website https://www.buurttuin.info
Serie Rotterdamse Stadsverwarmers:
Deze zomer ging ik in opdracht van Annemieke van Wegen-Delhaas en het ‘hartenteam’ Stadsverwarmers van Gemeente Rotterdam op Hart In De Fik-inspiratietour door mijn stad Rotterdam om mensen te spreken die ik persoonlijk zie als Rotterdamse Stadsverwarmers.
Van buurtbewoners tot (sociaal) ondernemers, professionals, filantropen en zielsverwarmers, warme plekken en bevlogen ambtenaren die zich hard maken voor de stad. Iets wat ik al jaren roep: Onze stad zit er vol mee! Mensen die doen waar hun hart van in de fik gaat en die iedere dag onze stad een stukje toffer, mooier, warmer en eerlijker maken. Ik noem dat, een wereld van verschil maken op je eigen m2. Welkom in mijn Rotterdam. Waar we verschillen in alles, maar één ding ons bindt: ons hart gaat in de fik van onze stad. Doe mee. Samen lossen we grote uitdagingen, klein op.